کتابخانه ای که نام خود را از عملیات شکست حصر آبادان وام گرفت/ فعالیت های فرهنگی به رزمندگان روحیه می داد

این گزارش داستان کتابخانه ای است که نام خود را از عنوان عملیات موفق شکست حصر آبادان وام گرفت و در آلبوم افتخاراتش حضور فرماندهان دفاع مقدس از جمله شهید خرازی و شهید علی هاشمی و برپایی نماز جماعت برجسته است.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نهاد کتابخانه های عمومی کشور، سال ها است پنجم مهرماه، سالروز شکست حصر آبادان در کتابخانه عمومی ثامن الائمه این شهر، حال و هوای دیگری دارد. کتابخانه ای که نام خود را از عنوان عملیاتی که منجر به این پیروزی شد، وام گرفت و در آلبوم افتخاراتش حضور فرماندهان دفاع مقدس از جمله شهید خرازی و شهید علی هاشمی و برپایی نماز جماعت برجسته است.

ردپای کتابخانه ثامن الائمه در روزهای جنگ

تاریخ را که در کلام مردم می کاویم به سال ۱۳۴۶ می رسیم. سالی که ساختمان فرهنگ و هنر در محله احمدآباد آبادان با کتابخانه ای مجهز به آمفی تئاتر تأسیس شد. پس از پیروزی انقلاب در سال ۱۳۵۷، ساختمان فرهنگ و هنر و به تبع آن کتابخانه این ساختمان، تحت عنوان فرهنگ و ارشاد اسلامی، به کار خود ادامه داد.

دو سالی که از عمر انقلاب گذشت، کشور درگیر جنگ با عراق شد و شدت درگیری ها و آشفتگی ها در مناطق جنوبی، از جمله آبادان غیرقابل وصف بود. در این شرایط نیروهای جهاد سازندگی، که در سال ۱۳۵۸ با شعار رسیدگی به مناطق محروم و دور افتاده به فرمان امام خمینی(ره) تأسیس شد، به آبادان اعزام شدند.

با حضور نیروهای اعزامی در آبادان، از آنجا که ساختمان فرهنگ و ارشاد اسلامی در محله قدیمی احمدآباد در مرکز و قلب آبادان قرار داشت، به مکانی برای استقرار نیروهای جهاد سازندگی تبدیل شد. در واقع در این شرایط ساختمان فرهنگ و ارشاد اسلامی مقری برای اسکان نیروهای جهادی بود و آن ها طی مدت اسکان ضمن انجام امور روزمره از جمله برپایی نماز، به برنامه ریزی، آماده سازی، امدادرسانی، انجام اقدامات جهادی برای روحیه بخشی به مردم و رزمندگان، ارائه خدمات فرهنگی در شرایط جنگی و ... می پرداختند.

فعالیت های فرهنگی نیروهای جهادی مستقر در ساختمان فرهنگ و ارشاد اسلامی

اسماعیل ناصری، کسی که پس از تحویل مجدد ساختمان به اداره کل فرهنگ، به عنوان کتابدار در کتابخانه این اداره مشغول به کار شد، از خاطرات آن روزها می گوید: مهرماه ۱۳۶۰ بود که عملیات ثامن الائمه با هدف آزادسازی آبادان از محاصره نیروهای عراقی با موفقیت انجام شد. خاطرم هست که تیرماه ۱۳۶۱، درست یک ماه پس از عملیات آزادسازی خرمشهر، ساختمان تحویل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی داده شد.

وی ادامه می دهد: با تحویل ساختمان، نیروهای اداره فرهنگ برای راه اندازی دوباره کتابخانه آستین بالا زدند؛ کتابخانه ای که تنها قفسه و تعدادی کتاب داشت، قرار بود تنها کتابخانه آبادان باشد و نیاز به تقویت داشت؛ این شد که قفسه سازی و خرید منابع به تدریج انجام شد و کتابخانه به برکت موفقیت عملیات ثامن الائمه با هدف آزادسازی آبادان از محاصره عراقی ها، تحت عنوان «کتابخانه ثامن الائمه» از نو پا گرفت و تا زمان تاسیس نهاد کتابخانه های عمومی کشور زیر نظر اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی فعالیت می کرد.

سالن آمفی تئاتر کتابخانه و اجرای نمایش در روزهای تلخ و تاریک جنگ

اسماعیل محمودی که این روزها ۶۷ سالگی اش را در بندرعباس سپری می کند، خاطرات آن روزها را برای ما نقل می کند: یکی از اقدامات تاثیرگذار نیروهای جهاد سازندگی در زمان استقرار در ساختمان اداره ارشاد، انجام فعالیت های فرهنگی از جمله برپایی تئاتر در سالن آمفی تئاتر کتابخانه بود که خیلی مورد استقبال قرار می گرفت. من آن زمان که به تئاتر علاقه زیادی داشتم در یکی از این نمایش ها به ایفای نقش پرداختم.

شب های شعر و دورهم نشینی شاعران انقلاب

محمود امیری جوان ۲۰ ساله آن روزها نیز خاطراتی از فعالیت های فرهنگی نیروهای جهاد در این کتابخانه دارد: در سال ۶۰ حضور جهاد برای انجام اقدامات مختلف از جمله برگزاری فعالیت های فرهنگی بسیار مورد توجه قرار گرفت که از جمله آن ها می توان به برپایی شب های شعر اشاره کرد که بسیار پرشور برگزار می شد. در خاطر دارم که چند شب شعر با حضور حمید سبزواری در این کتابخانه برپا شد که شاعران و مشتاقان شعر و شاعری را به خود جذب می کرد.

اجرای نخستین تئاتر ویژه خانواده شهدا با عنوان «الحافظون لحدود الله» در آمفی تئاتر کتابخانه

رضیه غبیشی، نویسنده آبادانی حوزه دفاع مقدس نیز با اشاره به پیشینه کتابخانه ثامن الائمه، می گوید: با توجه به وضعیت شهر و پراکندگی مردم، این کتابخانه به عنوان مکانی برای تجمع و اجرای فعالیت های فرهنگی شناخته می شد و چندین بار نماز جماعت به امامت آیت الله جمی در فضای کتابخانه برگزار شد. یکی از شاخص ترین فعالیت های فرهنگی در آن ایام، اجرای نخستین تئاتر ویژه خانواده شهدا با عنوان «الحافظون لحدود الله» در آمفی تئاتر کتابخانه بود. در واقع کتابخانه پایگاهی فعال در عرصه های تدارکاتی، فرهنگی و عبادی بود.

گفتنی است، کارشناسان دفاع مقدس از عملیات ثامن الائمه به عنوان پل پیروزی در عملیات هایی چون بیت المقدس و آزادسازی خرمشهر و کربلای ۵ و خیبر یاد می کنند. در این عملیات ۱۵۰ کیلومتر از خاک ایران آزاد شد که دو جاده مهم اهواز به آبادان و ماهشهر به آبادان در این بخش های آزاد شده قرار داشتند. گفته می شود در این عملیات نزدیک به دو هزار نفر از نیروهای رژیم بعث کشته و زخمی و نزدیک به همین تعداد هم به اسارت نیروهای ایرانی درآمدند.

کارشناسان معتقدند در این عملیات اما تنها محاصره آبادان نبود که شکست، بلکه هژمونی همیشه پیروز عراق که دو سال پس از جنگ ادامه یافته بود هم به دست رزمندگان اسلام شکسته شد و پس از آن به گواه داده ها و آمارها و روایت ها، نیروهای رژیم بعث هرگز آن روحیه روزهای ابتدایی جنگ را به دست نیاوردند. به همان میزان که روحیه و امید در جبهه بعثی رنگ باخت در اردوگاه نیروهای ایرانی، نور امیدی تابیدن گرفت و پس از این عملیات بود که جمهوری اسلامی مصمم شد بخش های دیگر خاک خود را از چنگ صدام رها کنند.

پانوشت:

* کتابخانه عمومی ثامن الائمه به عنوان قدیمی ترین کتابخانه عمومی آبادان در حال حاضر دارای ۳۴۳۹۴ نسخه کتاب و ۱۴۹۰ عضو بوده و همه روزه میزبان برنامه های متنوع فرهنگی است.

** ثبت داستان کتابخانه عمومی ثامن الائمه در روزهای جنگ را مدیون حافظه یدالله اندیشمند، از رزمندگان دوران هشت سال دفاع مقدس و اسماعیل ناصری، کتابداری که سال ۱۳۶۱ در این کتابخانه مشغول به کار شد، هستیم.